Is een automaat rijbewijs goedkoper of duurder dan een schakel rijbewijs

Portret van Femke Janssen, rijinstructeur en faalangstspecialist in Budel
Femke Janssen
Ervaren rijinstructeur en faalangstspecialist
Automaat rijbewijs in Nederland · 2026-02-15 · 5 min leestijd

Automaat of schakel: wat is nu echt goedkoper? Jouw rijbewijs op de financiële weegschaal

Sta je op het punt om je rijbewijs te halen? Dan is er één vraag die bijna iedereen bezighoudt: wat kost het?

En dan vooral: is een automaat rijbewijs goedkoper of duurder dan een schakel rijbewijs? Het antwoord is niet zo simpel als een snelle blik op de uurtarieven van een rijschool.

Er spelen meer factoren mee dan je denkt. Laten we de boeken openslaan en de cijfers op een rijtje zetten, zodat je precies weet waar je aan toe bent.

Het begin: de vaste kosten die je niet kunt ontwijken

Voordat je überhaupt in de auto stapt, begin je met de theorie. En raad eens?

Of je nu voor automaat of schakel gaat, de theorie is exact hetzelfde. Je leert de verkeersregels, de borden en de gevarensituaties. Deze kosten zijn dus identiek voor beide rijbewijsvormen. De totale kosten voor je theorie zien er ongeveer zo uit:

  • Theorie-examen bij het CBR: €37,50
  • Theoriecursus of boeken: variërend van €30 tot €100, afhankelijk van of je zelf studeert of een cursus volgt.

Dus, voordat je ook maar één meter hebt gereden, ben je al zo’n €70 tot €150 kwijt. Dat bedrag telt voor beide kanten van de medaille.

De praktijk: het echte verschil zit ‘m in de lessen

Hier wordt het interessant. De grootste kostenpost bij het behalen van je rijbewijs zijn de praktijklessen.

Waarom schakelen meer tijd kost

Dit is waar de wegen van de automaat-rijder en de schakel-rijder scheiden. Om te leren schakelen, moet je leren omgaan met de koppeling en de versnellingen. Dat is een extra vaardigheid die je onder de knie moet krijgen.

Het duurt even voordat dit soepel verloopt. Rijscholen geven aan dat leerlingen gemiddeld meer lessen nodig hebben om het schakelen en de bediening van een handgeschakelde auto echt beheersen.

Het kostenplaatje per lesuur

Volgens cijfers van de RDW (Rijksdienst voor het Wegverkeer) is het gemiddelde aantal rijlessen voor een schakelauto ongeveer 25 uur. Voor een automaat ligt dit lager, rond de 18 tot 20 uur. Waarom? Omdat je je volledig kunt concentreren op het verkeer, het sturen en het gasgeven, zonder afgeleid te worden door het schakelen.

De gemiddelde prijs per rijles in Nederland schommelt tussen de €60 en €85 per uur. Dit hangt af van de rijschool, de locatie (in de randstad betaal je vaak meer) en de ervaring van de instructeur.

  • Schakelrijbewijs: 25 lessen x €70 = €1.750
  • Automaatrijbewijs: 18 lessen x €70 = €1.260

Laten we even rekenen met een gemiddelde van €70 per uur. Alleen hieruit blijkt al een verschil van bijna €500.

En dat is nog zonder de examens.

De examens: dezelfde prijs, andere ervaring

Het praktijkexamen bij het CBR kost voor beide rijbewijsvormen hetzelfde. Op dit moment is de prijs voor een theorie-examen €37,50 en voor een praktijkexamen €125,50 (tarieven 2024).

Dit is een vaste prijs, ongeacht of je in een schakelbak of een automaat stapt. Wel is het zo dat de slagingskans vaak iets hoger ligt bij een automaat. Omdat er minder handelingen tegelijkertijd uitgevoerd hoeven te worden, maakt een leerling vaak minder fouten.

Minder fouten betekent minder herexamens. En herexamens kosten natuurlijk weer geld (de examenprijs opnieuw betalen).

De totaalprijs: een scherp contrast

Laten we de rekening opmaken. We gaan uit van de gemiddelde kosten, inclusief examens.

Schakelrijbewijs (Geschatte totaalprijs)

  • Theorie (cursus + examen): €120
  • Praktijklessen (25 uur à €70): €1.750
  • Praktijkexamen: €125,50
  • Totaal: Ongeveer €2.000

Automaatrijbewijs (Geschatte totaalprijs)

  • Theorie (cursus + examen): €120
  • Praktijklessen (18 uur à €70): €1.260
  • Praktijkexamen: €125,50
  • Totaal: Ongeveer €1.505

Zoals je ziet, is een automaat rijbewijs in deze berekening goedkoper. Je bespaart vooral op het aantal lessen. Omdat je minder lessen nodig hebt, ben je sneller klaar en houd je geld over.

De verborgen kosten en de toekomst

Er is één groot addertje onder het gras: de beperking van je rijbewijs. Wanneer je je rijbewijs haalt in een auto met automaat, krijg je een code 78 op je rijbewijs.

Dit betekent dat je alleen auto’s met automaat mag besturen. Wil je later alsnog in een schakelauto rijden? Dan moet je opnieuw praktijkexamen doen (en lessen) voor een schakelauto.

Dat zijn extra kosten die je nu misschien niet wilt maken, maar die later wel nodig kunnen zijn.

Haal je je rijbewijs in een schakelauto? Dan mag je zowel schakel- als automaat-auto’s besturen. Wil je weten wat de verschillen tussen automaat en schakel zijn? Deze vrijheid is nu misschien niet nodig, maar het bespaart je in de toekomst een hoop gedoe en geld.

Extra kosten om rekening mee te houden

Naast de lessen en examens zijn er nog andere kleine kostenposten:

  • Rijbewijs aanvragen: Bij de gemeente ben je ongeveer €45 kwijt.
  • Verzekering: Een auto verzekeren is duurder als je net je rijbewijs hebt. Dit is voor beide rijbewijsvormen hetzelfde.
  • Rijles pakketten: Sommige rijscholen bieden pakketten aan. Een schakelpakket is vaak iets duurder in aanschaf, maar als je minder lessen nodig hebt, kan het uitkomen. Een automaatpakket lijkt vaak goedkoper, maar controleer altijd of het aantal lessen in het pakket genoeg is.

Conclusie: Wat is nu de slimste keuze?

Is een automaat rijbewijs goedkoper of duurder? Op de korte termijn is een automaat rijbewijs vaak goedkoper. Je hebt minder lessen nodig, waardoor je totaalbedrag lager uitvalt. Je kunt soms honderden euro’s besparen op lessen. Echter, is een automaat rijbewijs minder waard dan een schakelrijbewijs? Op de lange termijn kan een schakelrijbewijs voordeliger zijn.

Je betaalt nu misschien iets meer voor extra lessen, maar je krijgt er een wereld aan vrijheid voor terug.

Je mag alle auto’s besturen en hoeft later geen extra examen te doen als je ooit in een schakelauto wilt rijden. De keuze hangt dus af van je situatie:

  • Wil je snel en goedkoop je rijbewijs halen en rijd je waarschijnlijk altijd in een automaat (zoals veel moderne elektrische auto’s)? Dan is de automaat een slimme, voordelige optie.
  • Wil je de volledige vrijheid en ben je bereid iets meer te investeren in lessen? Kies dan voor schakel.

Tips om te besparen: Uiteindelijk is de keuze persoonlijk. Zowel een automaat als een schakel rijbewijs hebben hun voor- en nadelen.

  • Vergelijk rijscholen: vraag offertes aan bij verschillende aanbieders.
  • Let op pakketkortingen, maar reken uit of het echt goedkoper is.
  • Overweeg een intakeles om in te schatten hoeveel lessen je ongeveer nodig hebt.

Als je puur kijkt naar de financiën op de korte termijn, wint de automaat.

Maar voor de meeste mensen is de flexibiliteit van een schakelrijbewijs de meerprijs meer dan waard.

Portret van Femke Janssen, rijinstructeur en faalangstspecialist in Budel
Over Femke Janssen

Femke helpt leerlingen met plezier en zelfvertrouwen hun rijbewijs te halen.

Volgende stap
Bekijk alle artikelen over Automaat rijbewijs in Nederland
Ga naar overzicht →