Motorrem in een automaat: bestaat het en hoe gebruik je het
Ken je dat gevoel? Je rijdt in je automaat, scheurt over de snelweg, en ineens moet je een helling af.
Je hebt het idee dat je auto vanzelf een beetje afremt, zonder dat je het gas loslaat of het rempedaal indrukt. Wat is dat?
Is dat een motorrem? En bestaat dat eigenlijk wel in een automaat? Het antwoord is: ja, het bestaat, maar het werkt net even anders dan je misschien denkt. Laten we dit eens flink onder de loep nemen, zonder technisch geneuzel, maar wel met de feiten op een rij.
Wat is een motorrem eigenlijk?
Om te begrijpen hoe een motorrem in een automaat werkt, moeten we eerst even terug naar de basis. Een motorrem is simpelweg het effect waarbij de motor zelf dienst doet als een soort van rem.
In plaats van dat de motor het voertuig aandrijft, gebruikt de motor de compressie van de brandstof-lucht mengsel om de auto af te remmen.
Dit gebeurt vooral bij het loslaten van het gaspedaal of bij het terugschakelen in een handbak. In een automaat is dit principe wat minder direct zichtbaar voor de bestuurder. De auto schakelt immers zelf.
De torque converter en de motorrem
Toch is er een mechanisme actief dat ervoor zorgt dat de auto niet onnodig snelheid wint of verliest, en dat zorgt voor een soepele rit. Dat mechanisme is de motorrem, of beter gezegd: de manier waarop de transmissie en motor samenwerken om de auto af te remmen.
Het hart van de automaat is de torque converter (koppelomvormer). Dit is een vloeistofkoppeling die de motor met de transmissie verbindt. In vroegere automaten was er altijd een beetje slip in deze koppeling, wat zorgde voor een verlies aan energie en een minder directe respons. Tegenwoordig is er bijna altijd een lockup-clutch (vergrendelingskoppeling) aanwezig.
Deze lockup-clutch zorgt ervoor dat de motor en de transmissie direct met elkaar verbonden zijn, zonder slip.
Wanneer je rijdt en je haalt je voet van het gas, activeert deze koppeling zich vaak automatisch. Dit zorgt ervoor dat de motor de aandrijflijn direct kan afremmen, wat precies hetzelfde effect heeft als een motorrem in een handgeschakelde auto. Het voelt alsof de auto "vastzit" aan de motor en rustig afremt zonder dat je de remmen hoeft te gebruiken.
Hoe merk je de motorrem in een automaat?
Je hoeft geen technisch wonder te zijn om de motorrem te voelen. Als je rijdt en je laat het gaspedaal los bij het naderen van een stoplicht, voel je hoe de auto langzaam afremt.
Dit is niet alleen de luchtweerstand; de motorrem is hier vaak de grootste factor. De auto remt af omdat de motor de bewegingsenergie van de wielen omzet in warmte via de compressie. Bij moderne automaten, zoals die van ZF (bekend van BMW en Audi) of Aisin (Toyota), is dit proces geoptimaliseerd.
De computer beslist wanneer de lockup-clutch activeert, afhankelijk van snelheid, belasting en gaspedaalpositie.
De rol van de versnellingsbak
Als je bijvoorbeeld een helling afrijdt, zal de motorrem actief zijn om te voorkomen dat je te snel gaat, zonder dat je constant op de rem hoeft te trappen. De versnellingsbak zelf speelt ook een rol. Sommige automaten hebben een speciale "Sport" of "Manual" modus waarin de motorrem meer tot uiting komt.
In deze modi wordt de auto lager in de toeren gehouden, waardoor de compressie remwerking sterker is. Bijvoorbeeld, als je in een BMW met een ZF 8-traps automaat in de sportstand rijdt, blijft de auto langer in een lagere versnelling hangen, wat de motorrem versterkt.
Je merkt dit vooral bij het afremmen voor een bocht. In plaats van dat de auto rustig uitrolt, voel je een lichte weerstand zodra je het gas loslaat.
Dat is de motorrem die zijn werk doet.
Wanneer activeer je de motorrem handmatig?
Hoewel de motorrem vaak automatisch werkt, zijn er situaties waarin je het handmatig kunt activeren of waarin het systeem specifiek ingrijpt. Sommige automaten hebben een knop of een instelling voor "Hill Descent Control" of een vergelijkbare functie. Dit is eigenlijk een geavanceerde vorm van motorremmen, waarbij de auto automatisch de snelheid beperkt tijdens een afdaling.
Maar in de meeste gevallen activeer je de motorrem simpelweg door het gas los te laten.
Als je een steile helling afrijdt, kun je het beste licht op het gas blijven om de motorrem te voelen, of de auto in een lagere versnelling zetten (via de handmatige modus of de schakelpaddles). Dit zorgt ervoor dat de motor harder moet werken om de auto af te remmen, wat de remwerking versterkt.
Let wel op: de motorrem is geen vervanging voor de gewone remmen. Bij zeer steile afdalingen of noodstops moet je altijd het rempedaal gebruiken. De motorrem helpt vooral bij het constant houden van snelheid en het ontlasten van de remschijven.
Voordelen van de motorrem in een automaat
Waarom is deze technologie eigenlijk zo handig? Er zijn een paar duidelijke voordelen:
- Minder slijtage aan de remschijven en -blokken: Doordat de motor een deel van het afremmen overneemt, worden de remschijven minder heet en minder snel slijt.
- Betere controle bij afdalingen: Je hoeft minder vaak te "pompen" met je rempedaal. De auto houdt een constante snelheid vast.
- Efficiënter rijden: Hoewel het misschien contra-intuïtief klinkt, kan de motorrem helpen brandstof te besparen. Bij het loslaten van het gas wordt de brandstoftoevoer vaak volledig afgesneden (dankzij de injectiecomputer), terwijl de auto nog wel doorrolt door de bewegingsenergie.
Merken zoals Volvo en Ford hebben hier veel aandacht aan besteed. Bij Volvo wordt de motorrem vaak gecombineerd met hun "Drive-E" motoren, wat zorgt voor een zeer soepele ervaring. Ford gebruikt vergelijkbare technieken in hun PowerShift automaten.
Nadelen en aandachtspunten
Natuurlijk is niet alles rozengeur en manenschijn. De motorrem in een automaat heeft ook wat beperkingen.
Een bekend nadeel is het gevoel van "happen" of "schokken" bij lage snelheden. Dit kan voorkomen als de lockup-clutch heen en weer schakelt. Vooral bij oudere automaten of bij een slecht onderhouden transmissie kan dit irritant zijn.
Moderne systemen, zoals die van Mercedes-Benz (9G-Tronic), zijn hier echter steeds beter in en schakelen bijna onmerkbaar.
Een ander punt is oververhitting. Als je langdurig een zware last legt op de transmissie, zoals bij het afdalen van een berg met een zware aanhanger, kan de motorrem (en de transmissieolie) te warm worden. De computer zal dan ingrijpen en de motorrem tijdelijk uitschakelen om schade te voorkomen. Ook is het zo dat niet elke automaat even sterk remt.
Een kleine automaat in een compacte auto remt minder sterk dan een zware automaat in een grote SUV. Het hangt dus af van de specifieke configuratie van de auto.
Techniek achter de schermen: Hoe het werkt
Laten we het iets technischer maken, maar wel begrijpelijk. De motorrem wordt mogelijk gemaakt door de samenwerking van sensoren en de ECU (Electronic Control Unit).
De ECU ontvangt signalen van: Als je het gas loslaat en de auto rijdt sneller dan de motortoerental zou suggereren (bijvoorbeeld bij een afdaling), activeert de ECU de lockup-clutch. Deze koppeling verbindt de motor en de transmissie direct.
- De gassensor (hoe ver is het pedaal ingedrukt).
- De snelheidssensor (hoe hard rijdt de auto).
- De toerentalsensor (hoe hard draait de motor).
De weerstand van de motor (door de compressie) remt de auto af.
Bij sommige geavanceerde systemen, zoals in de Audi S-Tronic of de Porsche PDK (dubbele koppeling automaten), is deze motorrem nog directer. Omdat er geen vloeistofkoppeling is (zoals bij een torque converter), is de verbinding stijver en is de remwerking voelbaarder. Bij een traditionele automaat met torque converter is de motorrem iets softer, maar nog steeds effectief.
Praktische tips voor de bestuurder
Wil je weten hoe je energiezuinig rijdt in een automaat? Dat begint bij het slim benutten van de motorrem.
Ten eerste, vertrouw op het systeem. Je hoeft niet constant te schakelen zoals in een handbak. De auto doet dit zelf.
Als je merkt dat de auto te snel rijdt op een helling, laat dan het gas los en voel hoe de motorrem ingrijpt. Ten tweede, gebruik de handmatige modus als je meer controle wilt.
Als je een berg afrijdt, schakel dan naar een lagere versnelling (bijvoorbeeld L of 2).
Dit forceert de motor om harder te werken en versterkt de remwerking aanzienlijk. Dit beschermt je remsysteem tegen oververhitting. Ten derde, let op bij gladde wegen. Op ijs of sneeuw kan de motorrem er soms voor zorgen dat de wielen blokkeren, vooral als de auto de versnelling plotseling verlaagt.
Moderne auto's hebben wel tractiecontrole die dit opvangt, maar wees voorzichtig. Laat het gas soepel los en vermijd abrupte veranderingen.
Merken zoals Toyota hebben in hun hybride modellen (zoals de Prius) een zeer sterke motorrem, omdat de elektromotor ook als generator werkt en energie terugwint. Dit voelt anders aan dan een conventionele motorrem, maar het principe van afremmen op de motor blijft hetzelfde.
De toekomst van de motorrem
De technologie staat niet stil. Met de opkomst van elektrische en hybride auto's verandert de motorrem.
In een volledig elektrische auto is de "motorrem" eigenlijk een combinatie van de elektromotor die als generator werkt (regeneratief remmen) en de conventionele remmen. Dit is krachtiger en stiller dan een verbrandingsmotor. Voor conventionele automaten wordt de motorrem steeds geavanceerder.
Fabrikanten werken aan systemen die de motorrem perfect afstemmen op het verkeer, zelfs zonder dat de bestuurder iets doet. Denk aan adaptieve cruise control die niet alleen remt met de remmen, maar ook gebruikmaakt van de motorrem om brandstof te besparen.
Kortom, de motorrem in een automaat bestaat zeker. Het is een onzichtbare, maar essentiële kracht die zorgt voor een soepele, efficiënte en veilige rit.
Door de manier waarop de lockup-clutch en de ECU samenwerken, ervaar je een auto die zichzelf in balans houdt, zonder dat je er al te veel over na hoeft te denken. En dat is precies wat je wilt van een automaat: ontspannen rijden, met de zekerheid dat de techniek voor je werkt.